Menu Sluiten

Hazelaar / Corylus avellana en Lambertsnoot / Corylus maxima

Katjes van hazelaar

Familie:

Betulaceae (berkenfamilie)

Hoogte:

ca 5 of 6 meter en 5 meter breed.

Standplaats:

Pionier en bosrandsoort, kan in zon (meer opbrengst van noten), halfschaduw of volle schaduw staan. Ze houden van een beetje vocht en groeien vaak in de schaduw van eiken. Bij aanhoudende droogte moet je dus wel water geven. De bodem moet niet te rijk en doorlatend zijn.

Bloeitijd:

Januari-februari

Te herkennen aan:

Katjes aan de kale takken in Januari-Februari. Meerstammige boom met eivormige bladeren met een spitse uitloop.

Functie voor biodiversiteit:

Gehakte twijgen leveren kalium aan de bodem. Een gier van het blad levert stikstof en fosfor aan andere planten. Hierdoor zorgt een hazelaar voor nutriënten in de bodem. Ze is daardoor geschikt als chop-and-drop plant in permacultuur.

De noten zijn voedsel voor o.a. de Vlaamse gaai, spechten, boomklevers, mezen, bosduiven, muizen en eekhoorns.

De boom bloeit vroeg in januari en speelt daardoor een rol in de bloeiboog. Hommels en vlinders zijn dol op de pollen. Het blad is voedsel voor veel rupsen van vlinders.

Symbiose met mycorrhizale schimmels zoals Tuber spp (truffel) en Gyrodon lividus (Elzenboleet). De laatste op moerassige, voedselrijke bodem. Dus helaas niet op droge zandgrond.

Gebruiksfunctie:

Hazelnoten. Optimale opbrengst is ongeveer 5 kg per boom. De noten rijpen in september. De noten bevatten vitamine E en onverzadigde vetzuren. Van de noten kun je notenmelk en olie maken. Gedroogd zijn de noten lang houdbaar.

Hout. Hazelaar is goed te knotten. Na het knotten heb je echter 2-3 jaar geen noten. Meestal worden de struiken om de 7 jaar geknot. Je kunt altijd hakhout oogsten, behalve in augustus. Het hout is te gebruiken voor kleine voorwerpen, inlegwerk (hout van de wortels). Staken kun je gebruiken als bonenstaken en vlechtwerk. Je kunt er mooie houtskool van maken om mee te tekenen.

Hazelaar is geschikt als haag en windkering. Maar ze kunnen niet zo goed tegen zeewind.

Het blad is bruikbaar als voer voor grote grazers, de schors en bladeren bevatten tannine.

Aandachtspunten

  • Beide rassen, de C. avellana en de C. maxima produceren noten en hout, de C. maxima kan hoger worden (6 m). Veel van onze cultivars stammen af van een van deze twee, of is een hybride. Hazelaars groeiden hier sinds de ijstijd en de soort valt daardoor onder de inheemse soorten.
  • Vermeerderen voor worteluitlopers of afleggers. Vruchten na 6 jaar, geënte soorten na 3 jaar. De bomen leven 70-80 jaar.
  • Ziekte en aantasting door hazelnootknopmijt, hazelnootboorder en bladsnuitkever. Eekhoorns, kraaien en wilde zwijnen zijn gek op hazelnoten.
    • Tegen de hazelnootboorder: kippen laten rondlopen, de aangetaste noten rapen en verbranden
    • tegen hazelnootknopmijt: zwaar aangetaste twijgen snoeien
    • bladsnuitkever: niet zo erg, zorg voor polycultuur
  • Een hazelaar is een windbestuiver en zelfbestuivend maar met kruisbestuiving meer opbrengst. De katjes zijn de mannelijke bloemen, aan de twijgen kun je rode knopjes zien. Dat zijn de vrouwelijke bloemen. Bij de C. avellana komen hier 1-4 noten aan, bij de C. maxima 1-6 noten. De katjes kunnen bij een strenge vorst (vanaf ca 10 C), zware regenval of langdurige vochtige periode aangetast worden waardoor er minder opbrengst zal zijn. Omdat de mannelijke en vrouwelijke bloemen aan één struik niet altijd in dezelfde tijd bloeien, is kruisbestuiving nodog voor opbrengst. Meestal is een wilde hazelaar een prima bestuiver voor cultivars.
  • Goede combinatie zijn: hazelnoten met druiven, eventueel begrazing door schapen (agroforestry) of hazelnoten met kruisbessen en krent. Hazelaars met japanse kwee, liguster, gele kornoelje en erwtenstruik. Of bijvoorbeeld hazelaars met asperges, aalbessen en daslook. Ook Hazelaar, moerbei en erwtenstruik is een leuke combinatie.
  • Voor houtproductie kun je Eiken of Tamme kastanjes combineren in een verhouding van 1500 hazelaars en 30 tot 100 hoogstammen.
  • Teelt op arme zandgrond: de eerste 4-5 jaar elk voorjaar 30 liter compost geven (op de bodem leggen) en mulchen. Liefst ook een stikstofbinder in de buurt planten. Bij veel droogte is een druppelslang gewenst of geef ca 30 liter water per 4-5 weken. Snoeien in november om de paar jaar naar ca 5 stammen per boom voor notenproductie, maar dat is niet noodzakelijk. Kruisende takken weghalen. De horizontale takken dragen de meeste vruchten.

In het kort:

  • productie van noten, hout en olie
  • windkering op land (verdraagt geen zeewind), maar dan minder notenopbrengst.
  • stikstof, fosfor en Kaliumleverancier
  • voedsel voor eekhoorns, gaaien, muizen, zwijnen en vlinders
  • veel cultivars

Namen:

Hazelnoot: cobnut, Pontic nut, Lombardy nut, Spanish nut

Lambertsnoot: Filbert

Kentish Cobnuts zijn een specialiteit. Dit zijn handgeplukte onrijpe noten die groeien aan gesnoeide struiken van ca 2 m hoog.

Bronnen:

Praktisch handboek voedselbossen

How to grow your own nuts

The amazing Hazel