Menu Sluiten

Ruwe en Zachte berk, Betula

Ruwe Berk

Familie:

Ruwe berk, Betula pendula en Zachte berk, Betula pubescens horen tot de Berkenfamilie (Betulaceae)

Hoogte:

12 tot 20 meter

Standplaats:

Eiken- en beukenbossen op droge voedselarme zandgrond, pionier en lichtminnend.

Bloeitijd:

April

Te herkennen aan:

De witte schors is kenmerkend. Bloemen zijn in katjes gerangschikt. De bloemen verschijnen tegelijk met de blaadjes. De vorm van de blaadjes varieert van driehoekig tot ruitvormig met een gezaagde rand. Ruwe berken hebben meestal hangende twijgen, Zachte berken meestal afstaande of opgerichte twijgen. De laatste hebben vaker meerdere stammen. Maar dat kan ook hakhoutbeheer zijn geweest.

Functie voor biodiversiteit:

Besjes in augustus en september voor vogels als barmsijsjes en mezen. In de omgeving groeien bosbessen en heidestruikjes. Hazen en ree├źn eten graag de zaailingen van de berk en het snel verterende blad zorgt voor verrijking van de bodem. Op het oude hout groeit de berkenzwam en het elfenbankje.

Gebruiksfunctie:

Brandhout en geriefhout. Hout wordt ook als fineer gebruikt.

Bast als schrijfpapier of voor boten of dakpannen. Je kunt zelfs olie uit de bast halen om als schoenpoetsmiddel te gebruiken. De olie verjaagt insecten.

De twijgen kun je gebruiken voor bezems. Daarvoor werd er vaak aan hakhoutbeheer gedaan.

Het sap kan in het voorjaar afgetapt worden voor een zoet drankje. Het wordt vaak ingekookt voor een siroop. Je kunt het ook fermenteren tot bier.

Van het cambium kun je meel maken als je echt niets anders hebt. Zie dit, beetje bizarre, filmpje.

Eenvoudiger is het plukken van jonge blaadjes voor je salade of thee. Met de blaadjes kun je ook verven, ze leveren een geel/groene kleur.

Aandachtspunten:

De Ruwe berk en de Zachte berk zijn inheemse soorten die vaak gekruist zijn. Je vind niet snel zuivere soorten.

Deze bomen worden meestal niet ouder dan 60 jaar. Door hakhoutbeheer kan de boom wel 150 jaar worden.

De bomen hebben oppervlakkige wortelstelsel waardoor ze veel water uit de bodem trekken.

In het kort:

  • inheems
  • brandhout
  • twijgen voor bezems
  • sap drinkbaar
  • jong blad in salade of thee
  • meel van het cambium
  • voedsel voor vogels